Aantekeningen Departementen

In Batavia:

De departementen van Algemeen Bestuur stonden onder leiding van een directeur, het departement van Oorlog onder de commandant van het leger en dat van Marine onder de commandant der zeemacht.

Departement van Binnenlandsch Bestuur Bestuur, Politie, Particuliere landbouw, Heerendiensten, Gemeentediensten, Volkscredietwezen, Landverhuizers, Fabrieken, Bioscoopfilms.
Departement van Economische Zaken Natuurwetenschappelijk onderzoek, Veeartsenijkunde, Boschwezen, Gouvernementscultuur, Landbouwkundig en Bosbouwkundig Onderwijs, Mijnbouw, Landsdrukkerij.
Departement van Financiën Belastingen, 's Lands Kas [ontvanger van belastingen], Bank- en muntwezen, Venduwezen, Pandhuisdienst, Opiumregie, Zoutregie, Pensioenen.
Departement van Justitie Wetgeving, Rechterlijke macht, Deurwaarders, Notarissen, Weeskamers en Voogdijraden, Vreemdelingen, Gevangenissen, Slavernij, Toezicht Drukpers, Vereeniging en Vergadering, Arbeidsverhoudingen, Tucht- en opvoedingswezen, Armwezen, Kadaster, IJkwezen.
Departement van Marine  
Departement van Onderwijs en Eeredienst Onderwijs, Eeredienst, Mekka-bedevaart, Volksgezondheid (Bodemassaineering, Drinkwatervoorziening, Afvalverwijdering, Volkshuisvesting), Oudheidkundige dienst, Kunsten en wetenschappen, Bibliotheken, Volkslectuur.

 

In Bandoeng:

Departement van Oorlog  
Departement van Verkeer en Waterstaat
[voordien genoemd: Gouvernementsbedrijven en nog eerder – zij het met minder taken – bekend als B.O.W.: Burgerlijke Openbare Werken]
Verkeer, Havens en scheepvaart, Burgerlijke luchtvaart, Post-, telegraaf- en telefoondienst, Postspaarbank, Electriciteitswezen, Waterkrachtwerken, Bevloeiïngs-, afwaterings- en waterkeeringswerken, Riolering en Vuilophaling, Drinkwater, Landsgebouwen.

 

Aantekeningen Rechtswezen

[Semarang – Landgerecht]
[Surabaya – Raad van Justitie] 
[Jakarta 2 – Raad] 
[Yogya 1 – Landraadsgebouw] 

  Europeaan *) Vreemde Oosterling *) Inlander *)
Hoog Gerechtshof Appèl, revisie en cassatie ~ ~
Raad van Justitie Burgerlijk- en Strafrecht Burgerlijk recht  
Landraad   Strafrecht Burgerlijk- en Strafrecht, vordering > f50
Residentiegerecht Licht Burgerlijk recht Licht Burgerlijk recht  
Landgerecht Licht Strafrecht Licht Strafrecht Licht Strafrecht
Regentschapsgerecht     Licht Burg., vordering. f20–50 / boetes
Districtsgerecht     Licht Burgerlijk, vorderingen


De bevolking [Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 144, 146-147] 
De rechtspraak in Indië [Het Koninkrijk der Nederlanden, 11a, 178-181] 
Japanners gelijk aan Europeanen [Alberts – Een kolonie, 38] 

 

Aantekeningen per plaats 

Malang Topografische Dienst

Malang - Topografische Dienst

[Malang - gemeentehuis]

Om de kolonelswoning en het gebouw van de Topografische Dienst te bereiken, moet men vanaf het gemeentehuis even terug naar het scholencomplex

Malang - route van SMA 1 - SMA  4 naar Topdam V

Rechts: SMA1 - SMA 4 (Lyceum en AMS)
Vervolg de route rond het plein Jl Tugu (J.P. Coenplein)
Ga lrechts af de Jl Suropati in (Van Idenburgstraat)
Meteen links, op de hoek van het plein: gebouw (Kolonelswoning)
Verder in de straat links: Nr. 15 Militer – Topdam V (Topografische Dienst)

Voor informatie over de Topografische Dienst:
[Indië geïllustreerd weekblad, 8, 9-13] 
[Encyclopaedie I, 239-240] 
[Het Indische Leven, 9, 972] 

 

Semarang - Verduisteringsproef

[Semarang 2 – Javasche Bank] 
Het is de samensteller niet bekend welk dagblad dit bericht heeft gepubliceerd.

ILW Semarang Groote Verduisteringsproef

 

Surabaya – Kampongs

Straatjes met een aantal pittoreske geveltjes:

  • Jl Bubutan IV en VI;
  • Jl Genteng Bandar Lor;
  • Jl Kalimas Udik III;
  • Jl Maspati IV en VI;
  • Jl Nyampel III;
  • Jl Praban Wetan II, III en IV. 

 

Overzicht Architecten

Architecten die met 3 of meer projecten genoemd zijn in de wandelingen.

NB: Vanuit een wandeling kan slechts één maal naar dit overzicht worden doorgeklikt en wel bij de eerste keer dat de architect in de wandeling wordt genoemd.
Naar de in dit overzicht genoemde gebouwen kan worden doorgeklikt, maar vervolgens kan men alleen via 'vorige' (links boven) terug-klikken naar deze pagina.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

Overzicht Gouverneurs-generaal

De Gouverneur-Generaal, die in naam des Konings het algemeen bestuur van Ned.-Indië uitoefent, staat aan het hoofd van de regeering van Ned.-Indië. Hij wordt benoemd en ontslagen door den Koning, op voordracht van den Ministerraad. Hij moet Nederlander zijn en minstens 30 jaren oud. Hij is verder onderworpen aan zekere verbodsbepalingen tot voorkoming van strijd tusschen zijn plicht als Landvoogd en zijn finantieele belangen. De wet houdt voor den Gouverneur-Generaal geen bepalingen omtrent een ambtstermijn in maar regel is dat de Landvoogd na vijfjarige ambtsduur zijn ontslag vraagt.
[…] dat dit bestuur geschiedt met inachtneming van ’s Konings ‘aanwijzingen’. Dientengevolge is, volgens gangbare opvatting, het geheele regeeringsbeleid van den Gouverneur-Generaal, door tusschenkomst van den Minister van Koloniën, onder toezicht van de Staten-Generaal gebleven. Kan het opperbestuur niet instemmen met de handelwijze van den Gouverneur-Generaal, dan kan dit in het uiterste geval tot zijn ontslag leiden.
De finantieele politieke verantwoordelijkheid van den Gouverneur-Generaal vond nog geen regeling. Zijne strafrechtelijke politieke verantwoordelijkheid wordt in de Indische Staatsregeling behandeld.
De Gouverneur-Generaal is hoofd van de uitvoerende macht. Voorts is hij opperbevelhebber van de in N.-I. aanwezige land- en zeemacht, behoudens, wat het laatste betreft, hare administratieve betrekkingen tot het departement van Defensie in den Haag. Elk gedeelte van N.-I. kan door den Gouverneur-Generaal in staat van oorlog of beleg worden verklaard, indien de handhaving der uit- of inwendige veiligheid dit eischt. De Landvoogd heeft voorts een zekere dispensatiebevoegdheid en het recht van gratie van straffen door rechterlijke vonnissen in N.-I. opgelegd, zoolang de veroordeelden zich daar bevinden. Ten slotte is de Gouverneur-Generaal nog administratief rechter in hoogste instantie in geschillen tusschen autonome lichamen.
[Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 378-386]

Vanuit dit overzicht kan naar de genoemde tekstdelen worden doorgeklikt, maar vervolgens kan men alleen via ‘vorige’ (links boven) terugklikken naar Aantekeningen, waaronder dit overzicht is opgenomen.

De afbeeldingen zijn overgenomen van het Rijksmuseum. Dit instituut heeft op internet de site ‘Rijksstudio’, waar men kan zoeken naar een onderwerp en de gewenste afbeelding kan downloaden.
De zwart-wit foto’s van de portretten van de Gouverneurs-generaal die zijn opgenomen in De Landsverzameling II zijn vergeleken met de gekleurde afbeeldingen van de portretten op de site van het Rijksmuseum en vervolgens is een selectie gemaakt.

In 1945 zijn een aantal portretten beschadigd, gescheurd en door vocht aangetast met gebroken lijsten teruggevonden in een goedang van de Kodakfilmmaatschappij in de Sluisbrugstraat in Weltevreden. [Verlaat Rapport Indië, 2-5]
[De portretten zijn in 1950 ondergebracht bij het Rijksmuseum.]

Gouverneurs-generaal van de VOC
ILW Gouverneurs generaal VOC 1610 1614 Pieter Both

1610-1614 Pieter Both

Deze met zijn ongekamde haren was d’ eerste landvoogd Pieter Both.
Een held op woeste, zilte baren, daar eindigde zijn levenslot.
Hij had met groote dapperheid het werk van Coen hier voorbereid.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 84-85] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 186 
(Voor en) in zijn tijd: Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 503-508 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs generaal VOC 1614 1615 Gerrit Reijnst

1614-1615 Gerrit Reijnst

Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1234a 

ILW Gouverneurs generaal VOC 1615 1619 Laurens Reael

1615-1619 Laurens Reael

Vlak bij hem staat Dr. Laurens Reael. Hij was als ambassadeur van de Republiek der Nederlanden tegenwoordig bij de kroning van Karel de Eerste als koning van Engeland, die hem tot ridder sloeg, een nieuw helmteken en een wapenspreuk toekende. De grootste merkwaardigheid aan deze Gouverneur Generaal was zijn onbetwist talent als dichter. P.C. Hooft heeft een gedicht op hem vervaardigd en Vondel een gedicht aan hem opgedragen.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 85-86] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1210 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs generaal VOC 1619 1623 en 1627 1629 Jan Pieterszoon Coen

1619-1623 en
1627-1629 Jan Pieterszoon Coen

Nu is aan de beurt de grootste man – in alle beteekenissen – uit onze koloniale geschiedenis. U kent hem dadelijk, niet waar? aan zijn geweldige haviksneus, zijn buitengewone kinnebakken en zijn lange beenen. Hij ving zijn loopbaan aan als veertienjarig klerkje op een Hollandsch koopmanskantoor te Rome. Voor de thans levende generatie is Jan Pieterszoon Coen vooral beroemd geworden door zijn spoorlooze verdwijning onder den grond.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 86] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 217-218 
in zijn tijd: Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 508-509 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs generaal VOC 1623 1627 Pieter Carpentier

1623-1627 Pieter Carpentier

 

 

1627-1629 Jan Pieterszoon Coen

ILW Gouverneurs generaal VOC 1629 1632 Jacques Specx

1629-1632 Jacques Specx

Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1325 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs generaal VOC 1632 1636 Hendrik Brouwer

1632-1636 Hendrik Brouwer

 

ILW Gouverneurs generaal VOC 1636 1645 Antony van Diemen

1636-1645 Antony van Diemen

Antonio van Diemen (1636) werd boekhouder-generaal bij trommelslag, in een tijd, zooals Valentijn beschrijft, “waarin men verlegen wierd om een algemeen boekhouder, en hieromtrent zóó in het nauw raakte, dat men zich genoodzaakt vond met de trom te laten rond slaan, om te zien of er iemand onder de soldaten of onder de andere borsten was, die zijn dienst daartoe wilde aanbieden”.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 86a] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 268a 
in zijn tijd: Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 509-510 

ILW Gouverneurs generaal VOC 1645 1650 Cornelis van der Lijn

1645-1650 Cornelis van der Lijn

 

ILW Gouverneurs generaal VOC 1650 1653 Carel Reiniersz

1650-1653 Carel Reiniersz

Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1231-1232 

ILW Gouverneurs generaal VOC 1653 1678 Mr Joan Maetsuyker

1653-1678 Mr. Joan Maetsuyker

Joan Maetsuyker heeft het hier als landvoogd wel het langst uitgehouden. Hier staat hij voor U in den ouderdom van zestig jaren, met lange grijze lokken. Hij is een zeventig jaar geworden, waarvan vijf en twintig, tot aan zijn dood, in ’s Compagnies dienst als gouverneur Generaal.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 86b] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 790 
in zijn tijd: Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 510-511

ILW Gouverneurs generaal VOC 1678 1681 Rycklof van Goens

1678-1681 Rycklof van Goens

Ziehier Rijcklof van Goens, zijn kloek uiterlijk verloochent zijn flinken aard niet. Hij heeft uitgemunt als koopman, als ambtenaar, als diplomaat, als staatsman, als veldoverste en als admiraal. Hij was allerminst een bureaucraat, te veel man van de daad en de practijk. Toen de Regeering hem Gouverneur Generaal maakte, vond hij het maar half leuk en vroeg binnen het jaar nog ontslag, wat hem pas zes maanden later werd verleend.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 86-87]
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 369 

ILW Gouverneurs generaal VOC 1681 1684 Cornelis Janszoon Speelman

1681-1684 Cornelis Janszoon Speelman

Het beeld dat nu volgt, is zeker niet dat van een Adonis. Toch zijn weinig landvoogden hier zóózeer vereerd als Cornelis Speelman. Bij zijn dood werden groote gouden en zilveren penningen met zijn wapen – twee handen, daaronder een hamer – erop, uitgedeeld. Zijn begrafenis, die der Regeering de enorme som van honderd een en dertig duizend en vierhonderd rijksdaalders heeft gekost, werd begeleid door 229 kanonschoten.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 87] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1325-1326 
in zijn tijd: Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 511-512 

ILW Gouverneurs generaal VOC 1684 1691 Johannes Camphuijs

1684-1691 Johannes Camphuijs

Naast hem staat in mijn beeldengalerij Johannes Camphuys, een zilversmidsleerling te Amsterdam, die het niet langer kon harden op den driepoot en op bonavontuur naar den Grooten Oost ging. Hij nam dienst bij de Oost-Indische Compagnie, leed schipbreuk bij de eerste reis hierheen, gaf het niet op, ging ten tweedemale scheep en werd bij aankomst in Batavia klerk ter Algemene Secretarie. Zoo klom hij op tot Gouverneur Generaal.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 87a] 
in zijn tijd: Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 512 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs generaal VOC 1691 1704 Willem van Outhoorn

1691-1704 Willem van Outhoorn

Eigenaardig dat al die vroegere Landvoogden zoo vroom waren. Camphuys’ opvolger, Mr. Willem van Oudshoorn, was het ook. Hij vervuld te Batavia de functie van diaken, daarna ouderling, en schonk als Gouverneur Generaal 100 riem papier voor het drukken van in het Portugeesch – destijds de taal der Mardijkers en Indo’s – vertaalde psalmen. Van Oudshoorn was de eerste Landvoogd in Indië (Amboina) geboren.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 87-88] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N.I.,1077-1078 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs generaal VOC 1704 1709 Joan van Hoorn

1704-1709 Joan van Hoorn

De regeering van Joan van Hoorn kenmerkte zich door niets bijzonders, zijn persoonlijk leven echter door het feit, dat hij na zijn aftreden naar Holland terugkeerde met een voor dien tijd zeer aanzienlijke som van ruim f 472.200 aan wissels.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 87-88] 
in zijn tijd: Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 512-513 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs generaal VOC 1709 1713 Abraham van Riebeeck

1709-1713 Abraham van Riebeeck

Aanschouwt hier, Dames en Heeren, in zijn deftig, effen zwart costuum met de witte platte befkraag, Mr. Abraham van Riebeeck, zoon van Johan van Riebeek den stichter van de Kaap de Goede Hoop. Onder zijn bewind kwamen onder meer tot stand een weg naar de Zuidkust van Java en de eerste koffie-aanplant in de omstreken van Batavia, waar het nieuwe stadhuis in 1710 werd voltooid en de tinmijnen op Banka werden ontdekt.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 88] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1235 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs generaal VOC 1713 1718 Christoffel van Swol

1713-1718 Christoffel van Swol

Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1363 

ILW Gouverneurs generaal VOC 1718 1725 Hendrik Zwaardecroon

1718-1725 Hendrik Zwaardecroon

Enfin, we gaan verder, en staan nu voor het beeld van Henricus Zwaardecroon. Er spreken alles behalve welwillendheid en openhartigheid uit dit gezicht. Een zwarte schaduw werd op zijn bewind geworpen door zijn bevel tot de onmenschelijk wreede terechtstelling – zonder afdoende bewijzen – van Pieter Erberveld. De afgrijselijke gedenksteen in de Bataviasche benedenstad doet veelmeer de herinnering voortleven aan een onverantwoordelijke misgreep zijner rechters dan aan de onbewezen misdaad van Pieter Erberveld.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 88-89] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1565-1566 
in zijn tijd: Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 513 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs generaal VOC 1725 1729 Mattheus de Haan

1725-1729 Mattheus de Haan

Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 396 

ILW Gouverneurs generaal VOC 1729 1732 Mr Diederik Durven

1729-1732 Mr. Diederik Durven

Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 284 

ILW Gouverneurs generaal VOC 1732 1735 Dirck van Cloon

1732-1735 Dirck van Cloon

 

ILW Gouverneurs generaal VOC 1735 1737 Abraham Patras

1735-1737 Abraham Patras

Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1154-1155 

ILW Gouverneurs generaal VOC 1737 1741 Adriaan Valckenier

1737-1741 Adriaan Valckenier

Wij slaan enkele onbeduidende figuren over, en komen te staan tegenover Adriaan Valckenier, berucht om zijn ontactvol dempen van de opstand te Batavia, waarbij 10.000 Chineezen werden vermoord, en van den door hem gegeven last tot gevangenneming van de drie Raden van Indië: Van Imhoff, De Haze en Van SchInne. Valckenier werd voor zijn boosheid gestraft. Na zijn aftreden, op reis naar Nederland, heeft men hem aan de Kaap de Goede Hoop gearresteerd in naam der Heeren Zeventien en hem teruggevoerd naar Batavia, waar hij in het Kasteel werd gevangen gezet.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 89] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1452-1453 
in zijn tijd: Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 513-514 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs generaal VOC 1741 1743 Johannes Thedens

1741-1743 Johannes Thedens

Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1402-1403 

ILW Gouverneurs generaal VOC 1743 1750 Gustaaf Willem baron van Imhoff

1743-1750 Gustaaf Willem baron van Imhoff

Baron van Imhoff een zeer geloovig man, zal niet licht vergeten worden, ten eerste als stichter van Buitenzorg en eerste bewoner van het landvoogdelijk paleis aldaar. Voorts heeft hij den bouw van een Lutherse Kerk te Batavia mogelijk gemaakt, terwijl onder zijn bewind nog zijn opgericht het eerste postkantoor in 1740 en de eerste Bank van leening.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 89a] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 449-451 
in zijn tijd: Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 514-515 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs generaal VOC 1750 1761 Jacob Mossel

1750-1761 Jacob Mossel

Baron Van Imhoff werd opgevolgd door Jacob Mossel. Neen, hij was geen Israëliet, al stond hij als een groot koopman bekend. Hij heeft uit eigen middelen het drukken van den Bijbel in het Maleisch bekostigd.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 89b] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N.I, 894 
in zijn tijd: Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 515-516 

ILW Gouverneurs generaal VOC 1761 1775 Petrus Albertus van der Parra

1761-1775 Petrus Albertus van der Parra

Op denzelfden dag van Mossel’s overlijden werd tot Gouverneur Generaal benoemd Petrus Albertus van der Parra, de eenige landvoogd, die Europa, dus ook Nederland, nooit gezien heeft. Het is net of men dat aan zijn uiterlijk kan zien, doch die indruk kan wel op dwaling berusten.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 89-90] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1141 
in zijn tijd: Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 516 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs generaal VOC 1775 1777 Jeremias van Riemsdijk

1775-1777 Jeremias van Riemsdijk

Deze groote, robuste figuur naast Van der Parra, is Jeremias van Riemsdijk, die destijds door den Raad van Indië unaniem tot Gouverneur Generaal verkozen werd, doch op den avond vóór zijn installatie als zoodanig is gestorven. Hij heeft vooral vermaardheid verworven door zijn vijf huwelijken en zijn talrijke nakomelingschaap. Men heeft in een omvangrijk genealogisch boekwerk over het geslacht Van Riemsdijk aangetoond, dat zoowat een derde der Indo-Europeesche bevolking op den stamboom van den ouden Jeremias was geënt.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 90] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1235-1236 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs generaal VOC 1777 1780 Reinier de Klerk

1777-1780 Reinier de Klerk

Naast hem staat in vol ornaat Reynier de Klerk. Hij heeft vele jaren gewoond in het door hem gebouwde landhuis op Molenvliet West No. 111 (thans het Landsarchief). Ook het landgoed Grogol behoorde hem toe. Dat hij evenals zijn voorgangers veel voor zijn kerk over had, blijkt wel uit een schenking van duizend rijksdaalders, welke hij vereerde aan Dominee Josua van Yperen bij diens aankomst in Indië.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 90b] 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs generaal VOC 1780 1796 Mr Willem Arnold Alting

1780-1796 Mr. Willem Arnold Alting

Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 19 

Genoemd in:

 

Gouverneurs-Generaal van Nederlandsch-Indië
ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1796 1801 Mr Pieter Gerardus van Overstraten

1796-1801 Mr. Pieter Gerardus van Overstraten

Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I,1088-1089 

 ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1801 1804 Johannes Siberg

1801-1804 Johannes Siberg

Alting en Van Overstraten loopen wij voorbij. Dat waren geen markante figuren. Siberg en Wiese eigenlijk ook, maar met Johannes Siberg was het toch een bijzonder geval. Hij trad eerst op als waarnemend Gouverneur Generaal, vroeg een half jaar daarna ontslag, werd daarentegen als Gouverneur Generaal “voorloopig” bevestigd, verzocht nogmaals ontslag, en kreeg eindelijk vergunning zijn waardigheid over te dragen aan Wiese. Feitelijk is Sieberg dus nooit officieel Landvoogd geweest
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 90-91] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I,1088-1089 

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1804 1808 Albertus Henricus Wiese

1804-1808 Albertus Henricus Wiese

Albertus Wiese een Bremer van geboorte, kwam op zijn dertiende jaar als scheepsjongen in het land, waar hij later als Gouverneur Generaal zou heerschen.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 91-93] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1530 

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1808 1811 Mr Herman Willem Daendels

1808-1811 Mr. Herman Willem Daendels

Hier hebt gij Mr. Herman Willem Daendels, de eerste Landvoogd die het Koninklijk gezag heeft vertegenwoordigd – àl zijn voorgangers waren Compagnies dienaren – de eerste ook, die officieel den titel van Excellentie voerde. Hij was geen levens-autodidact, geen self made man, want hij had een veelzijdig wetenschappelijke opleiding genoten, doch afgaande op zijn autocratisch beleid en zijn onbeperkte macht zou men hem een dictator kunnen noemen.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 95-96] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 234-235 
in zijn tijd: Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 516-518 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1811 Jan Willem Janssens

1811 Jan Willem Janssens

Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 496-497 

Genoemd in:

 

Engels bestuur

1811 Lord Minto
1811-1816 Thomas Stamford Raffles (Luitenant-gouverneur)
                • Olivier – Tafereelen I, 253-255 
1816 John Fendall (luitenant-gouverneur)

 

Gouverneurs-Generaal van Nederlandsch-Indië
ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1819 1826 Godert Alexander Gerard Philip baron van der Capellen

1819-1826 Godert Alexander Gerard Philip baron van der Capellen (Commissaris-generaal)

De figuur naast die van Daendels is die van Baron Van der Capellen, van beteekenis doordat hij de koloniën weer overnam namens de Nederlandsche Regeering, nadat zij eerst een tijd lang onder Engelsch bewind gestaan hadden, vervolgens tot eigendom van Frankrijk waren verklaard.
In 1816 onder dezen aristocratischen Gouverneur Generaal werd weder de Nederlandsche vlag te Batavia geheschen. Van groot belang onder zijn bestuur was ook de stichting van den Plantentuin te Buitenzorg in 1819 en de opstand te Djokjakarta onder Dipo Negoro – het begin van den Java-oorlog.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 96] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 196-201 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1826 1830 Hendrik Merkus baron de Kock

1826-1830 Hendrik Merkus baron de Kock

Bijkans zonder voorbeeld is de carrière van Hendrik Merkus de Kock, dit op het oog zoo gezellig Pickwick-type. Hij begon zijn loopbaan als klerk eerst bij het comité van welzijn, daarna bij het ministerie van oorlog en werd, zonder eenige militaire school te hebben doorloopen, vrij plotseling kolonel en kapitein ter zee, functie doende van den chef van den generalen staf, voldeed uitstekend, en bracht het zelfs tot chef van den generalen staf der Koninklijke en Koloniale Marine en van de mobile militaire divisie te Batavia.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 96a] 

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1830 1833 Johannes graaf van den Bosch

1830-1833 Johannes graaf van den Bosch

Op hem volgt Johannes van den Bosch, te Batavia aangekomen als luitenant der genie in 17976. Hij was de stichter van het cultuurstelsel in Nederlandsch-Indië. Hij heeft, door de landgoederen Pondok-Gedeh en Tjibinoeng in het Buitenzorgsche aan te koopen en in cultuur te brengen zich ook voor zijn nakomelingen verdienstelijk gemaakt.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 96-97] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 184 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1833 1836 Jean Chretien Baud

1833-1836 Jean Chretien Baud

Wij staan niet stil bij J.C. Baud van wien niets te vertellen valt dan dat hij dertien kinderen gehad heeft.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 97] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 119 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1836 1840 Dominique Jacques de Eerens

1836-1840 Dominique Jacques de Eerens

Meer beteekenis had D.J. de Eerens, die als soldaat in Indië kwam. Hij had meer dan den maarschalkstaf in zijn ransel, want hij wist het nog te brengen tot Luitenant Gouverneur-Generaal van Nederlandsch-Indië op een salaris van een honderd vijftig duizend gulden ’s jaars. Hij genoot de eer, hier in Indië te ontvangen Prins Willem Frederik Hendrik der Nederlanden, de éénige Oranje die deze kolonie uit eigen aanschouwing kende. Dat gebeurde in 1837.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 97a] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 291-292 

 

1840-1841 Carel Sirardus Willem graaf van Hogendorp

Die nu aan de beurt is, heeft, zooals gij ziet, een echt Van Hogendorp’s gezicht, gelijk wij dat kennen uit de boeken over onze vaderlandsche geschiedenis. Zijn naam luidt: Carel Sirardus Willem Graaf van Hogendorp. Hij was de zoon van Dirk van Hogendorp, die na eerst resident op Java te zijn geweest, gezant aan het Russische hof werd Van Dirk den vader weet de historie meer te vertellen, dan van den zoon Carel Sirardus Willem van Hogendorp, die trouwens maar waarnemend Gouverneur Generaal is geweest en twaalf kinderen naliet.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 97-98] 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1841 1844 Mr Pieter Merkus

1841-1844 Mr. Pieter Merkus

Zijn opvolger was Mr. Merkus. Ook deze nam aanvankelijk het Landvoogdschap slechts waar. Eerst twee jaar later, in 1845 zou zijn definitieve benoeming tot het hoge ambt uitkomen.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 98-99] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 829 

Genoemd in:

 

1844-1845 Jhr. Joan Cornelius Reijnst

Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1234-1235 

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1845 1851 Jan Jacob Rochussen

1845-1851 Jan Jacob Rochussen

Wij kunnen ook de beelden van Reynst en Rochussen gerustelijk passeeren. Over hen valt niets van belang voor ons mee te deelen. Misschien hebt gij bij Uzelven reeds de opmerking gemaakt dat Jan Jacob Rochussen wel een der knapste Apollonische figuren onder al die Landvoogden was. De meesten waren geen Adonis.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 99] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1238-1239 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1851 1856 Mr Albertus Jacob Duymaer van Twist

1851-1856 Mr. Albertus Jacob Duymaer van Twist 

Hier staat Mr. Albertus Jacob Duymaer van Twist, vooral bekend als den geduchten tegenstander van Multatuli, die zich eens schriftelijk bij Koning Willem den Derde had beklaagd, dat deze Gouverneur Generaal hem belette “zijn plicht als ambtenaar te doen”. Onder diens bewind kwam intusschen in 1853 de eerste tentoonstelling van voortbrengselen der natuur en van landbouw en nijverheid in Nederlandsch-Indië te Batavia tot stand.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 99a] 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1856 1861 Charles Ferdinand Pahud

1856-1861 Charles Ferdinand Pahud

Dit is Charles Ferdinand Pahud. Sommigen beweren het aan zijn gezicht te kunnen zien, dat hij indertijd eerst voor schoolmeester heeft gestudeerd. Hoe het zij, voor het onderwijs heeft hij in elk geval veel gedaan, en dat is toch geen geringe verdienste. Tijdens zijn bestuur werd bijvoorbeeld het Gymnasium Willem III te Batavia opgericht en geopend (op 17 November 1860). Toen is er nog iets gebeurd, dat U zeker vergeefs in archieven en kronieken uit dien tijd zoeken zult.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 99-101] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1097-1098 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1861 1866 Mr Ludolf Anne Jan Wilt baron Sloet van de Beele

1861-1866 Mr. Ludolf Anne Jan Wilt baron Sloet van de Beele

Thans leid ik U voor het beeld van Baron Sloet van de Beele, type van een Oud-Hollanschen aristocraat. Hij was het, die in 1804 de ethnologische en nijverheidstentoonstelling te Serang (Bantam) en de tweede tentoonstelling van landbouw en nijverheid in het daarop volgende jaar te Batavia opende.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 101-102] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1305 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1866 1872 Mr Pieter Mijer

1866-1872 Mr. Pieter Mijer

Naast hem staat Mr. Pieter Mijer, een der bekwaamste en werkzaamste Landvoogden van Nederlandsch-Indië, die de geschiedenis weet aan te wijzen. Hij heeft veel geschriften nagelaten, die nu nog vaak door weetgierige ambtenaren geraadpleegd worden.
In 1870, toen de bepaling afkwam, dat voortaan Buitenzorg het gewoon verblijf van den Gouverneur Generaal zou zijn, was hij de eerste Landvoogd die onder die bepaling viel.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 102] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 922 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1872 1875 Mr James Loudon

1872-1875 Mr. James Loudon

Hij werd opgevolgd door Mr. James Loudon, die van Engelsche afkomst was. Dikwijls had hij ook vooraanstaande Engelschen uit Londen en Singapore te logeeren. Eens telde hij een Engelsch handelsmagnaat uit laatstgenoemde plaats onder zijn gasten te Buitenzorg, waarvan de omstreken destijds nog door tijgers onveilig werden gemaakt.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 102-103] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 783 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1875 1881 Mr Johan Willem van Lansberge

1875-1881 Mr. Johan Willem van Lansberge

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1881 1884 Frederik s Jacob

1881-1884 Frederik ‘s Jacob

Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1302 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1884 1888 Otto van Rees

1884-1888 Otto van Rees

Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1231-1232 

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1888 1893 Mr Cornelis Pijnacker Hordijk

1888-1893 Mr. Cornelis Pijnacker Hordijk

Mr Pijnacker Hordijk (1888-1892) bijvoorbeeld was de eerste, die in z’n eentje, gekleed in een zwart lustren jasje en een witte pantalon ’s ochtends vroeg wandelingen maakte om het Koningsplein. Dat deed hij ook graag in den namiddag tusschen licht en donker. Overigens zag het groote publiek hem niet. Hij was, onder ons gezegd, een leelijk klein mannetje met een kaal hoofd, een korte baard en schrikkelijk schele oogen. Ik heb in mijn leven nog niet iemand ontmoet, die zoo jammerlijk scheel keek als deze Landvoogd. Niettemin zag hij als staatsman drommels goed uit zijn oogen.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 104-107] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1210 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1893 1899 Jhr Carel Herman van der Wijck

1893-1899 Jhr. Carel Herman van der Wijck

Zijn opvolger was Jhr. C.H. van der Wijck, zooals gij hier zien kunt met zijn grijzen krullebol en zwaren grijzen knevel, een kranige representatieve figuur, maar door zijn buitengewone trotschheid niet populair.
Als een schaduw, die hem nooit verliet, stond achter dezen Landvoogd de figuur van den Algemeenen Secretaris Mr. A.D. Heringa. Voor degenen, die in Buitenzorg woonden en eens achter de schermen van het paleis konden zien, in welke bijzondere verhouding die hoofdambtenaar stond tot Zijn Excellentie Jhr. Van der Wijck, was het geen geheim dat de Gouverneur Generaal nagenoeg niets deed zonder voorkennis en goedkeuring van Mr. A.D. Heringa.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 107] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1533-1534 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1899 1904 Willem Rooseboom

1899-1904 Willem Rooseboom

Dat wij in die dagen nog leefden onder een Bestuur dat ingesteld was op het behoud der koloniën bleek wel duidelijk uit de benoeming van den opvolger van Jhr. Van der Wijck. Tegenwoordig, ruim dertig jaren daarna, is het streven naar ontwikkeling in alle opzichten daarbij het hoofddoel. Immers, meerdere ontwikkeling in elke richting geeft vanzelf de beste waarborgen voor het behoud. Die opvolger was generaal W. Rooseboom, militair commandant van de vesting Amsterdam. Men vond het indertijd hier ongehoord, dat een Gouverneur Generaal zou komen, die niets van Indië wist, hier nooit geweest was en niets van een ambtenaar had.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 107-108] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 1242 

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1904 1909 Johannes Benedictus van Heutsz

1904-1909 Johannes Benedictus van Heutsz

Hier staan we voor de beeltenis van Johannes Benedictus van Heutsz den pacificator van Atjeh. Uiterlijk herkent men hem direct aan zijn eigenaardigen vogelneus en de eigenzinnige “je m’en fis”-uitdrukking op zijn gezicht.
Indië is geen innerlijke eenheid. Het is een conglomeraat van volken. Daaruit kan een waarlijk staatkundige eenheid alleen groeien door de gestadige inwerking van het Nederlandsch gezag op alle gebiedsdeelen en op alle rassen. Maar daarover was dan de eerste voorwaarde noodig dat heel Indië onder ons gezag werd gebracht. Dat is onder Van Heutsz als Gouverneur Generaal geschied.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 108-110] 
Geïllustreerde Encyclopaedie van N-I, 427-428 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1909 1916 Alexander Willem Frederik Idenburg

1909-1916 Alexander Willem Frederik Idenburg

Naast den pacificator van Atjeh staat zijn vriend en krijgsmakker Alexander Willem Frederik Idenburg. Deze was een ‘Onderkoning’, die geen prijs stelde op uiterlijk vertoon, iets wat den Inlander, die als alle Oosterlingen voor pracht en praal zeer gevoelig is, vreemd aandeed. Hij reisde eenvoudig, zonder veel omslag, hij was geen verschijning, die ontzag inboezemde, de Inlandsche wereld zag niet in hem den ongenaakbaren Toean Besar van Bogor. Onder zijn bestuur ontwikkelden zich verschillende Inlandsche stroomingen en de belangrijkste beweging in de Inlandsche maatschappij, de Sarikat Islam.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 110] 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1916 1921 Mr Johan Paul graaf van Limburg Stirum

1916-1921 Mr. Johan Paul graaf van Limburg Stirum

Had Idenburg de ethische politiek hier ingeluid, zijn opvolger Mr. Johan Paul graaf van Limburg Stirum huldigde haar à outrance. Voor het Inlandsch paleis-personeel, gewoon in bamboezen hutten zonder comfort, werden steenen woningen gebouwd, volledig gemeubileerd en van electrisch licht voorzien. Elke woning had een voorgalerijtje met stoelen, een tafeltje met een vaas, welke op gezette tijden door de gravin Van Limburg Stirum, geboren baronnesse Smynia, eigenhandig met bloemen uit haaredele’s tuin werd gevuld.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 110-111] 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1921 1926 Mr Dick Fock

1921-1926 Mr. Dick Fock

Het werd tijd, dat een man met andere, gezonde opvattingen, dat een sterke man, die Indië door-en-door kent, het opperbestuur zou overnemen. Die man was Mr. Dirk Fock, dien U hiernaast ziet staan. Groot en forsch van bouw, met een kop zoo leelijk als die van Socrates en van Paul Verlaine. Maar hij wist wat hij wilde en deed wat hij wilde. Hij begon met al de ziekelijke, vooze en slappe takken van den Regeerings-boom te snoeien, met het gevolg dat deze voordeeliger groeide en bloeide.
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 111] 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1926 1931 Jhr Mr Andries Cornelis Dirk de Graeff

1926-1931 Jhr. Mr. Andries Cornelis Dirk de Graeff

De laatste figuur van het Koloniaal Nirom-panopticum is die van Jhr. Mr. André C.D. de Graeff, op dit oogenblik minister van Buitenlandsche Zaken te ’s-Gravenhage. Hij was gehuwd met een dochter van Gouverneur Generaal Van der Wijck, en toonde zich al dadelijk bij zijn optreden een vurig aanhanger en voorstander van de ethische politiek van Graaf Van Limburg Stirum. Wat Mr. Fock moeizaam met hamer en houweel had afgebroken, bouwde Jhr. De Graaf geduldig en vol toewijding weer op
[Ido – Indië in den goeden ouden tijd I, 111-112] 

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1931 1936 Jhr Mr Bonifacius Cornelis de Jonge

1931-1936 Jhr. Mr. Bonifacius Cornelis de Jonge

Genoemd in:

 

1936-1945 Alidius Warmoldus Lambertus Tjarda van Starkenborgh Stachouwer

Genoemd in:

ILW Gouverneurs Generaal van Nederlandsch Indie 1945 1948 Hubertus Johannes van Mook Luitenant Gouverneur generaal

1945-1948 Hubertus Johannes van Mook (Luitenant Gouverneur-generaal)

Genoemd in:

  

Hoge vertegenwoordigers van de Kroon in Nederlands-Indië

1948-1949 Louis Joseph Maria Beel
1949 Antonius Hermanus Johannes Lovink